Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc xác định đúng mã loại hình là bước đi tiên quyết và quan trọng nhất. Nếu chọn sai các loại hình khai báo hải quan, doanh nghiệp không chỉ gặp rắc rối về thủ tục mà còn đối mặt với rủi ro về thuế và pháp lý.
Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các loại hình trong khai báo hải quan phổ biến nhất hiện nay theo quy định của Tổng cục Hải quan, giúp bạn tự tin hơn trong quá trình làm thủ tục.
I. Tại sao cần hiểu rõ các loại hình khai báo hải quan?
Khai báo hải quan không đơn thuần là việc điền thông tin vào phần mềm. Mỗi mã loại hình (Type Code) sẽ tương ứng với:
- Chính sách thuế: Miễn thuế, hoàn thuế hay chịu thuế VAT/XNK.
- Kiểm tra chuyên ngành: Các loại giấy phép cần thiết đi kèm.
- Quy trình giám sát: Hàng hóa có được phép tiêu thụ nội địa hay phải tái xuất.
Việc nắm vững các loại hình khai hải quan giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành và tránh tình trạng bị bác bỏ tờ khai hoặc phạt vi phạm hành chính.
II. Các loại hình khai báo hải quan đối với hàng nhập khẩu
Theo Quyết định số 1357/QĐ-TCHQ, hệ thống VNACCS/VCIS quy định rất nhiều mã loại hình nhập khẩu. Dưới đây là nhóm phổ biến nhất:
2.1. Nhập kinh doanh tiêu dùng (A11)
Đây là loại hình phổ biến nhất. Sử dụng khi doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa để bán tại thị trường Việt Nam.
- Đặc điểm: Hàng hóa làm thủ tục tại cửa khẩu, phải nộp đủ các loại thuế (Thuế nhập khẩu, VAT, Thuế tiêu thụ đặc biệt – nếu có) trước khi thông quan.
2.2. Nhập kinh doanh sản xuất (A12)
Dành cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, máy móc để phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất của chính doanh nghiệp đó.
- Lưu ý: Khác với A11, A12 đòi hỏi doanh nghiệp phải có cơ sở sản xuất và hàng hóa được sử dụng đúng mục đích khai báo.
2.3. Nhập khẩu nguyên liệu để gia công cho thương nhân nước ngoài (E21)
Sử dụng khi doanh nghiệp Việt Nam nhận nguyên liệu từ đối tác nước ngoài để gia công, sau đó xuất trả thành phẩm.
- Ưu đãi: Được miễn thuế nhập khẩu và thuế VAT đối với phần nguyên liệu cấu thành sản phẩm xuất đi.
2.4. Nhập nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu (E31)
Loại hình này dành cho các doanh nghiệp mua nguyên liệu từ nước ngoài về để sản xuất hàng hóa, sau đó xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế.
- Chính sách: Được miễn thuế nhập khẩu nếu thực tế có xuất khẩu sản phẩm trong thời hạn quy định.
III. Các loại hình khai báo hải quan đối với hàng xuất khẩu
Tương tự như nhập khẩu, các loại hình thủ tục hải quan cho hàng xuất khẩu cũng được phân chia rõ ràng:
3.1. Xuất kinh doanh (B11)
Sử dụng khi doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài hoặc xuất vào khu phi thuế quan theo hợp đồng mua bán.
- Đối tượng: Hàng hóa sản xuất trong nước hoặc hàng có nguồn gốc nhập khẩu đã nộp thuế.
3.2. Xuất khẩu của doanh nghiệp thực hiện quyền xuất khẩu (B12)
Dành cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoặc doanh nghiệp được cấp quyền xuất khẩu nhưng không trực tiếp sản xuất mà mua hàng từ nội địa để xuất đi.
3.3. Xuất trả hàng (B13)
Sử dụng trong trường hợp hàng nhập khẩu bị lỗi, không đúng quy cách hoặc doanh nghiệp không có nhu cầu sử dụng nên phải xuất trả lại cho đối tác nước ngoài hoặc xuất sang nước thứ ba.
IV. Các loại hình đặc thù khác
Ngoài các loại hình thương mại thuần túy, các loại hình trong khai báo hải quan còn bao gồm các trường hợp đặc biệt:
4.1. Tạm nhập tái xuất (G11 – G21)
Sử dụng cho hàng hóa đưa vào Việt Nam trong một khoảng thời gian nhất định rồi xuất đi (ví dụ: hàng tham gia hội chợ, triển lãm, máy móc cho mượn…).
4.2. Hàng hóa gửi kho ngoại quan (C11)
Sử dụng khi hàng hóa từ nước ngoài đưa vào gửi tại kho ngoại quan để chờ làm thủ tục nhập khẩu vào nội địa hoặc xuất sang nước khác.
4.3. Loại hình Phi mậu dịch (H11)
Dành cho hàng quà biếu, quà tặng, hàng mẫu không thanh toán, hành lý cá nhân vượt định mức. Đây là một trong các loại hình khai hải quan thường gặp đối với cá nhân hoặc tổ chức không nhằm mục đích kinh doanh.
V. Bảng tổng hợp mã loại hình thường dùng
| Mã loại hình | Tên gọi | Mục đích sử dụng |
| A11 | Nhập kinh doanh tiêu dùng | Nhập về bán lẻ, kinh doanh nội địa |
| A12 | Nhập kinh doanh sản xuất | Nhập nguyên liệu cho nhà máy của mình |
| E21 | Nhập nguyên liệu gia công | Gia công thuê cho nước ngoài |
| B11 | Xuất kinh doanh | Xuất khẩu hàng thương mại |
| G11 | Tạm nhập | Hàng dự hội chợ, triển lãm |
| H11 | Hàng phi mậu dịch | Quà biếu, hàng mẫu không thanh toán |
VI. Quy trình lựa chọn các loại hình thủ tục hải quan chính xác
Để không bị nhầm lẫn giữa các loại hình khai báo hải quan, doanh nghiệp nên thực hiện theo các bước sau:
- Xác định mục đích sử dụng hàng hóa: Bạn nhập về để bán, để sản xuất hay để làm mẫu?
- Kiểm tra hợp đồng ngoại thương: Các điều khoản về thanh toán và quyền sở hữu hàng hóa.
- Đối chiếu với bảng mã loại hình của Tổng cục Hải quan: Luôn cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất (hiện tại là Thông tư 39/2018/TT-BTC và Quyết định 1357/QĐ-TCHQ).
- Tham vấn chuyên gia: Nếu mặt hàng phức tạp (như máy móc cũ, hàng dự án), hãy liên hệ với các đơn vị Forwarder hoặc Logistics uy tín.
VII. Những sai sót thường gặp khi khai báo loại hình hải quan
Trong quá trình thực hiện các loại hình thủ tục hải quan, nhiều doanh nghiệp thường mắc các lỗi:
- Khai sai mã A11 và A12: Dẫn đến việc khó khăn khi quyết toán thuế và giải trình với cơ quan thuế sau này.
- Nhầm lẫn giữa Gia công (E21) và Sản xuất xuất khẩu (E31): Đây là hai loại hình có chính sách quản lý hoàn toàn khác nhau về định mức và báo cáo quyết toán.
- Quên gia hạn tờ khai tạm nhập (G11): Dẫn đến việc bị phạt do quá thời hạn tái xuất.
Việc hiểu và vận dụng đúng các loại hình khai báo hải quan là chìa khóa để dòng chảy hàng hóa của doanh nghiệp luôn thông suốt. Mỗi loại hình đều có những quy định riêng biệt về hồ sơ và nghĩa vụ thuế, đòi hỏi người làm nghiệp vụ phải có sự tỉ mỉ và kiến thức vững vàng.
