Tác giả: Mr. Hồ Trí Dũng Founder & CEO 5 STARTRANS
- Xem thêm hồ sơ chuyên gia: https://vantainamsao.vn/gioi-thieu-ceo-mr-ho-tri-dung/
- Ghi Chú: Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân và góc nhìn của tác giả dựa trên kinh nghiệm thực chiến Logistics.
Một tờ khai đang ở luồng Vàng, doanh nghiệp nghĩ rằng chỉ cần bổ sung hồ sơ là có thể thông quan. Nhưng nếu hồ sơ bị soi kỹ hơn, phát sinh nghi vấn về trị giá, phải giải trình hoặc tham vấn giá thì câu chuyện lại hoàn toàn khác.
Thời gian qua, yêu cầu chấn chỉnh việc Hải Quan tự ý chuyển tờ khai sang luồng Đỏ, tức kiểm tra thực tế hàng hóa, nhận được nhiều sự quan tâm trong cộng đồng xuất nhập khẩu. Ngày 22/8/2026 Cục Hải Quan đã ban hành công văn 20811/CHQ-GSQL – Yêu cầu Hải Quan không được tự ý chuyển tờ khai sang luồng đỏ. Ở góc độ một người làm logistics thực tế, tôi cho rằng điều doanh nghiệp cần quan tâm lớn là:
Tờ khai luồng vàng thì áp lực kiểm soát sẽ nằm ở đâu? Không chuyển luồng Đỏ không đồng nghĩa với việc hàng chắc chắn thông quan nhanh. Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
I. Luồng Vàng : Không Kiểm Tra Thực Tế Hàng Hoá Không Có Nghĩa Là Ít Rủi Ro
Với tờ khai luồng Vàng, trọng tâm vẫn là kiểm tra hồ sơ và các thông tin liên quan đến lô hàng. Khi hồ sơ có điểm chưa rõ ràng, thiếu tính nhất quán hoặc xuất hiện dấu hiệu rủi ro, Hải quan sẽ yêu cầu doanh nghiệp giải trình, bổ sung chứng từ hoặc làm rõ các nội dung liên quan. Từ kiểm tra hàng hóa sang kiểm tra “độ hợp lý” của hồ sơ và trị giá. Hồ sơ có thể sẽ bị chuyển đến phòng Tham Vấn Giá của Hải Quan.
II. Từ ” Hàng Hoá Là Gì ?” Đến “Tại Sao Doanh Nghiệp Mua Với Mức Giá Này?”
Một trong những vấn đề tôi cho rằng doanh nghiệp cần chú ý hơn trong giai đoạn này là trị giá khai báo. Một lô hàng có thể không có vấn đề gì về chủng loại, nhưng nếu mức giá khai báo có dấu hiệu bất thường so với dữ liệu hoặc các thông tin mà cơ quan Hải quan có thể sử dụng để đánh giá rủi ro, doanh nghiệp có thể phải giải trình. Khi đó, câu chuyện không còn đơn giản là: Hàng của tôi là hàng gì? mà chuyển thành: “Tại sao doanh nghiệp mua hàng với mức giá này” và doanh nghiệp có đủ chứng từ để chứng minh không?
III. Thực Tế Tại 5STARTRANS
Chỉ riêng trong tháng 9 này, phòng nghiệp vụ của chúng tôi đã xử lý hơn 10 bộ hồ sơ tham vấn giá tại Hải Quan Cát Lái, Long An, Cần Thơ. Có doanh nghiệp họ đi cùng chúng tôi đến gặp Hải Quan nhưng cũng có doanh nghiệp uỷ quyền toàn bộ cho chúng tôi trực tiếp giải trình và xử lý. Rất nhiều mặt hàng từ máy móc đến nguyên liệu, vật dụng…Kết quả cuối cùng tất cả các lô hàng đều được thông quan thuận lợi, giúp doanh nghiệp tối ưu hoá nghĩa vụ thuế.
Đây là lý do tôi luôn cho rằng:
Hồ sơ Hải quan không nên được chuẩn bị chỉ để “thông quan được”. Hồ sơ phải đủ để doanh nghiệp tự bảo vệ mình khi có vấn đề phát sinh.
IV. Rủi Ro Không Chỉ Là Tiền Thuế Mà Còn Là Thời Gian Và Chi Phí
Nếu container đang nằm tại cảng, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với các chi phí liên quan đến lưu container, lưu bãi, DEM/DET tùy điều kiện và thời điểm phát sinh.
Nếu nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất, tác động còn có thể lớn hơn:
Do đó, khi đánh giá rủi ro Hải quan, doanh nghiệp không nên chỉ hỏi:
Nếu bị tham vấn giá thì có bị tăng tiền thuế không?
Mà nên hỏi thêm:
Nếu lô hàng bị kéo dài thêm 3–5 ngày, doanh nghiệp thực sự mất bao nhiêu tiền?
V. Vậy Doanh Nghiệp Nên Làm Gì Trong Giai Đoạn Này?
Theo kinh nghiệm của tôi, có 4 việc nên làm ngay:
1. Chuẩn hóa hồ sơ ngay từ đầu
Hợp đồng, invoice, packing list, chứng từ thanh toán và dữ liệu khai báo cần thống nhất và chuẩn.
2. Kiểm soát trị giá trước khi mở tờ khai
Đừng chờ đến khi Hải quan đặt câu hỏi mới bắt đầu tìm chứng từ chứng minh giá.
3. Doanh nghiệp phải hiểu chính hàng hóa của mình
Đơn vị logistics có thể hỗ trợ nghiệp vụ, nhưng doanh nghiệp vẫn phải là nơi nắm rõ nhất bản chất giao dịch.
4. Tính trước chi phí của rủi ro
Khi xây dựng kế hoạch nhập hàng, cần nhìn cả thời gian thông quan, thời gian miễn phí container/bãi và phương án xử lý nếu hồ sơ phát sinh vấn đề.
VI. Góc Nhìn Của Người Làm Logistics Hơn 17 Năm Kinh Nghiệm Thực Chiến
Tôi cho rằng việc tăng cường quản lý rủi ro là một phần cần thiết trong hoạt động Hải quan.Nhưng đối với doanh nghiệp XNK, điều quan trọng nhất là thay đổi cách chuẩn bị hồ sơ chứng từ để luôn chủ động trong mọi tình huống.Và càng không nên chỉ nhìn vào giá dịch vụ logistics mà bỏ qua năng lực xử lý của đơn vị logistics đồng hành.
Bởi trong logistics, chi phí lớn đôi khi không nằm trên báo giá. Nó nằm ở một lô hàng bị chậm, một container phát sinh DEM/DET, một dây chuyền phải chờ nguyên liệu hoặc một khoản tiền bị mắc lại trong chuỗi cung ứng.
VII. Bài Học Quản Trị Cho Doanh Nghiệp
Doanh nghiệp càng chủ động chuẩn hóa hồ sơ và hiểu rõ rủi ro Hải quan từ trước khi mở tờ khai, khả năng kiểm soát chi phí và tiến độ càng tốt.
Nếu doanh nghiệp đang có những lô hàng thường xuyên phát sinh vấn đề về HS Code, trị giá, kiểm tra hồ sơ hoặc thời gian thông quan, việc rà soát lại quy trình ngay từ đầu có thể giúp hạn chế đáng kể các chi phí phát sinh phía sau.
Hãy nhớ rằng trong Logistics, Chi phí lớn đôi khi không nằm trên báo giá.
